500 jaar protestantisme in Fryslan

“Verhalen vertellen” Op zaterdag 8 april 2017 is Fryslân aan de beurt om als provincie 500 jaar protestantisme middels deze estafette vorm te geven. Het thema voor deze dag is “Verhalen vertellen” en de stelling die erbij hoort is “Vertel mij wat! Zonder verhaal geen weg.” Ook Luther vertelde het verhaal door. Hij vertaalde de Bijbel vanuit de grondtekst, het Hebreeuws en het Grieks. Dat betekende dat Luther de Vulgaat, dé Latijnse Bijbel die heilig was, opzij legde. Door de Bijbelse teksten op deze manier ter discussie te stellen werd ook het drukken van deze nieuw Lutherse Bijbel geen ongevaarlijke zaak was. Toch kunnen wij ons vandaag de dag niet meer voorstellen dat wij de gehele Bijbel niet in onze eigen taal zouden kunnen lezen. Misschien wel dankzij Luther.

Start: 13.00 uur Martinikerk te Franeker De start van deze estafette in Friesland begint op zaterdag 8 april om 13.00 uur in de Martinikerk te Franeker. Fred Veenstra, burgemeester van de Fryske Marren, neemt die middag het estafettestokje over van Groningen. Een welkom klinkt er in deze kerk door een Anna Maria van Schurman en een Menno Simons. Zij beide willen jullie graag meenemen met hun verhalen.

Anna Maria van Schurman (1606-1678) In de voetsporen van Luther kwamen er nieuwe mensen die het protestantisme kleur en vorm gaven. Binnen de Friese geschiedenis denken we aan de volgende personen en ontwikkelingen. In de eerste plaats is dat Anna Maria Schurman (1607-1678). Zij moest vanwege het protestantse geloof van haar ouders op drie jarige leeftijd haar geboorteplaats Keulen ontvluchtten en kwam zo in Utrecht en later in Franeker (1623-1626) terecht. In Utrecht was zij rond 1630 de eerste vrouw in Europa die uitgenodigd werd om deel te nemen aan het academisch onderwijs, bij de protestantse theoloog Gijsbert Voetius (1589-1676). Zo is zij de eerste protestantse theologe die aan een protestantse universiteit studeerde.

Uiteindelijk sloot zij zich in 1669 aan bij een huisgemeente van Jean de Labadie, een geloofsleven dat in die tijd niet volop werd getolereerd. Dit maakte dat zij opnieuw moest vluchten om haar geloof en samen met de andere ‘Labadisten’ terecht kwam in het Friese Wiewert. Daar overleed zij in 1678. Menno Simons (1496-1561) Een andere protestantse theoloog was ‘Menno Simons’ (1496-1561), de Friese dorpspastoor uit Witmarsum. Hij distantieerde zich van de Katholieke kerk omdat hij moeite had met de kinderdoop en eerder een volwassendoop voorstond. Opvallend in zijn levenshouding was ook zijn afwijzing van ‘het zwaard’. Hij wilde gerechtigheid vestigen met het zwaard van de Geest en niet met enig uiterlijk zwaard: ‘Ons geweer en wapen zijn geen zwaarden en spiesen, maar dulden, zwijgen, hopen en Gods woord’. Hij pleitte voor een pacifistische houding vanuit het christelijk geloof, een vredesethiek. Dit verhaal vormt uiteindelijk de basis van de Mennonieten wereldwijd.

Leerlingen van de Anna Maria van Schurman School En we horen over de expositie die de leerlingen van de Anna Maria van Schurman School te Franeker hebben voorbereid. Voorafgaande aan zaterdag 8 april verdiepen zij zich in de verhalen rondom de Reformatie, 500 jaar geleden. De resultaten van hun gemaakte gedichten, brieven of helden van vandaag zullen zo goed als zeker te zien zijn in Museum Martena te Franeker. Dit Museum heeft de meest uitgebreide collectie van Anna Maria van Schurman. Het bijzondere van deze samenwerking is dat de collectie van haar en verhalen aan haar door de leerlingen anno 2017 samenkomen.

Verhalen voor onderweg: 13.00-15.00 uur verhalen in Franeker. Van 13.15-15.00 uur zijn verschillende kerken en musea open in Franeker om te luisteren naar verhalen. In het Martena Museum kunt u de grootste collectie van Anna Maria van Schurman bezichtigen.

Op verhaal komen: 15.00-17.00 uur Nijkleaster In Jorwert is enkele jaren geleden pioniersplek Nijkleaster gestart, dat in deze tijd opnieuw het verhaal doorvertelt door een plaats te zijn van stilte, bezinning en verbinding. Rondom viering en ontmoeting, wandelend en pratend door het Friese landschap kunnen bezoekers met elkaar in gesprek raken over die ene vraag, die zo centraal stond op dat beslissende moment in het leven van Luther: ‘Waar sta ik – kome wat ervan komt?’. Geïnspireerd door de verhalen vanuit de Bijbelse traditie en de levensverhalen van anderen en jezelf. Want zo proberen we elkaar die verhalen te vertellen: om er zelf door geraakt te worden en in beweging te komen. Nijkleaster opent die middag haar deuren om in stijl de verhalen door te vertellen in het Frysk, in de stilte en met liederen.

Verhalen en muziek: 19.30-21.30 uur te Franeker met het Frysk

Symfonie Orkest

Een avond rondom verhalen & muziek ’s Avonds wordt deze Estafettedag afgesloten met verhalen en muziek in de Martinikerk te Franeker. De verhalen van de dag komen bijeen. Kees Posthumus en Juul Beerda staan centraal in hun theater “Kom naar voren”. Het Frysk Symfonie Orkest eindigt deze avond met de bijzondere Symphonie no. 5 van Mendelssohn, ook wel bekend als “Reformation”.

Sluiting: 21.30 – 21.45 uur onder het genot van een hapje en een drankje.

We zien uit naar een inspirerende dag!

Namens het team uit Fryslân, ds. Jan Henk Hamoen en ds. Margarithe Veen